Elżbieta Brzozowska 

Metoda projektów w pracy z małymi dziećmi.

Jestem nauczycielką wychowania przedszkolnego. Pracuję w grupie dzieci 6 – letnich. Metodę projektów znałam dotychczas jedynie z literatury. Wprawdzie realizowałam wcześniej z dziećmi projekty, ale były to projekty, gdzie zarówno tematy, jak i poszczególne zadania dla dzieci były wcześniej ustalone, zaplanowane przez nauczyciela. Zresztą byłam przekonana, że jest to metoda jednak dla dzieci starszych niż 6 – latki.

W bieżącym roku szkolnym miałam okazję uczestniczyć w kursie zorganizowanym w Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku  pt.: „Metoda projektów w edukacji elementarnej” prowadzonym przez Panią Jadwigę Czyżewską. Po odbytym cyklu zajęć warsztatowych postanowiłam zastosować tą metodę w pracy ze swoimi wychowankami.

Istota metody projektów.

Metodę projektów stosowano w Stanach Zjednoczonych już w pierwszych latach XX w. W ostatnich latach metoda ta została odkryta na nowo. Według J. Królikowskiego „projekt to metoda nauczania, a szerzej jeden ze sposobów realizacji określonego zagadnienia (zadania) szkolnego programu nauczania”.

Metoda projektów jest więc metodą nauczania, której istota polega na tym, że uczniowie realizują określone „duże” przedsięwzięcie (znacznie obszerniejsze niż tradycyjne zadanie domowe) w oparciu o przyjęte wcześniej założenia. Przedsięwzięcie takie charakteryzuje się tym, że:

  • ma określone cele i metody pracy,
  • ma określone terminy realizacji całości przedsięwzięcia oraz poszczególnych etapów,
  • wyznaczone są osoby odpowiedzialne za jego realizację,
  • znane są kryteria oceny poszczególnych etapów pracy i rodzajów aktywności uczniów,
  • uczniowie mogą pracować indywidualnie, choć znacznie częściej zadania realizowane są w grupach,
  • rezultaty pracy prezentowane są publicznie (na forum klasy lub szkoły),
  • podstawowe informacje, zadania, jakie stawia przed uczniami nauczyciel (temat, cele, metody pracy, terminy i kryteria    oceny są przygotowywane przez nauczyciela w formie instrukcji).
  • Istnieją 2 rodzaje projektów edukacyjnych:
  • Projekt badawczy polegający na zebraniu i usystematyzowaniu informacji o pewnych zagadnieniach. W wyniku realizacji mogą powstać wytwory: albumy, wywiady, rysunki.
  • Projekt działania lokalnego polegający na podjęciu jakiegoś działania w środowisku lokalnym (także w samej szkole).   Efekty: odnowienie boiska, posadzenie drzew w parku, opieka nad ludźmi samotnymi.

Istotą metody projektów jest samodzielna praca uczniów, w trakcie  której mają oni możliwość ćwiczenia bardzo wielu umiejętności.

Jak pracowałam metodą projektu?

Temat projektu „Zegary” podsunęły mi same dzieci. W pierwszych dniach Nowego Roku, kiedy  przyszły do przedszkola po długiej przerwie świątecznej, miały mnóstwo tematów do rozmowy. Ale najbardziej zafascynowane były rozmową o zegarkach – prezentach od Mikołaja przyniesionych przez dwoje dzieci. Postanowiłam to wykorzystać i zorganizować cykl zajęć metodą projektów o zegarach. Bo czyż może być bardziej odpowiedni moment na rozmowy o przemijanym czasie i o jego pomiarze niż okres, kiedy żegnamy Stary Rok, a witamy Nowy?

Pracę podzieliłam na kilka etapów:

Etap I – Rozpoczęcie projektu.

Najpierw przygotowałam siatkę wstępną do projektu  z uwzględnieniem celów programowo – dydaktycznych.

Następnie sprawdziłam, co dzieci wiedzą o zegarach i w ten sposób powstała siatka tematyczna przedstawiająca dotychczasową wiedzę dzieci.

Postanowiliśmy też dowiedzieć się czegoś więcej o zegarach. Powstała lista pytań, na które dzieci w trakcie kolejnych zajęć chciały uzyskać odpowiedzi.

 Etap II. Realizacja projektu.

Przeanalizowałam wstępną siatkę przygotowawczą oraz siatkę pytań stworzoną przez dzieci w celu powiązania treści i umiejętności i powstała siatka do projektu „Zegary”.

Plan dokumentacyjny wypełnialiśmy stopniowo, w miarę realizacji projektu. Zawierał   on rubryki:

  1. Planowane wydarzenia np. wycieczka do zegarmistrza, do biblioteki, do lasu w celu obserwowania pogody i charakterystycznych cech krajobrazu związanego z obecną porą roku.
  2. Sposób dokumentacji (zdjęcia, notatki, szkice, nagrania dźwięków).
  3. Opis zadań osoby dokumentującej (np. wyszukanie ilustracji).
  4. Osoby odpowiedzialne za zadania (nauczycielka, rodzice, dzieci)
  5. Co można wykorzystać, by skoncentrować uwagę dzieci? (książki, czasopisma, zdjęcia, zajęcia terenowe, rozmowy z ekspertem – zegarmistrzem, babcią, rodzicami, nauczycielem informatyki oraz wychowania fizycznego).

Dzieci (17 osób) same podzieliły się na 3 grupy. Każda grupa (pomysł dzieci) nadała sobie nazwę na czas realizacji projektu. Były to: „Kukułki”, „Tik-taki”, „Zegarmistrze”.

Dzieci otrzymały zadania do domu:

  • Zadać pytania rodzicom, dziadkom na temat zegarów używanych dawniej.
  • Poszukać (z pomocą rodziców lub rodzeństwa) wiadomości o zegarach w książkach, czasopismach, Internecie.
  • Poszukać wierszy, opowiadań, bajek o zegarach.

Do rodziców napisałam listy z prośbą o pomoc w zorganizowaniu w przedszkolu „kolekcji” zegarów (zepsutych też).

Dzieci przyniosły bardzo dużo różnych zegarów. Najwięcej było zepsutych (tu dzieci wpadły na pomysł wybrania się na wycieczkę do zegarmistrza, żeby naprawił niektóre zegary lub pożyczył narzędzi do rozkręcenia zegarów).

W odpowiedzi na mój list do rodziców, przyszły 2 mamy ze sporą „kolekcją” zegarów oraz babcia, która przyniosła kieszonkowy zegar z łańcuszkiem i  otwieraną kopertą ( przechowywany jako rodzinna pamiątka) oraz kwarcowy zegar kieszonkowy również z otwieraną kopertą z kolekcji Asze –ZEGARKI (współczesny).

Wybraliśmy się też do szkolnej biblioteki, gdzie w wybranych przeze mnie i pani bibliotekarki materiałach dzieci wyszukiwały informacje o zegarach z dawnych epok.

Poszczególne grupy prezentowały również materiały przyniesione z domu.

Zagadnienia, jakimi zajmowaliśmy się w kolejnych  dniach realizacji projektu to:

  • Rodzaje zegarów dawniej i dziś.
  • Budowa zegarów
  • Dni i noce – układamy kalendarze.
  • Siedem dni ma tydzień – nazwy kolejnych dni tygodnia.
  • Dwunastu braci i cztery siostry – nazwy miesięcy i pór roku.
  • Wycieczka do zegarmistrza.

Dzieci już na początku realizacji projektu stwierdziły, że przydałaby się nam pomoc zegarmistrza. Przygotowywaliśmy się do niej solidnie. Dzieci miały ze sobą podkładki z kartonami do sporządzania notatek, szkiców, mogły także zadawać pytania. Wzięliśmy ze sobą zepsute zegary. Dzieci były zachwycone rozmową z ekspertem od zegarów. Wreszcie poznały mechanizm działania zegara z kukułką, budzika, zegara z wahadłem oraz o wiele dokładniej różne części zegarów. Zegarmistrz wyjaśnił nam , jak to się dzieje, że każda wskazówka zegara porusza się w innym tempie. Wśród narzędzi jakie mogły obejrzeć, dotknąć (lupy, pęsety, wkrętaki), najbardziej podobały się dzieciom lupy „wkładane” do jednego oka. Była to niemalże najbardziej podziwiana umiejętność zegarmistrza. Dzieci mogły  spróbować odkręcić śrubkę lub wziąć drobną część pęsetą (co wcale nie było takie proste).

Zobaczyły też kolekcję zegarów o wiele większą niż ta, którą mieliśmy w przedszkolu. Zostawiliśmy zepsute zegary do naprawy.

Etap III – Zakończenie projektu.

Temat poświęcony zegarom  interesował dzieci, każdego dnia dowiadywały się czegoś nowego. Na wszystkie pytania, które postawiliśmy na początku projektu uzyskaliśmy odpowiedzi. W czasie zajęć dzieci współpracowały ze sobą w zespołach, dzieliły się doświadczeniami. Znaczna część zadań powstała z inicjatywy dzieci. Udało mi się zainteresować projektem rodziców, dziadków, drugą grupę dzieci z Oddziału Przedszkolnego i ich nauczycielkę,  uczniów z całej szkoły, którzy przychodzili oglądać naszą „kolekcję zegarów”.

Podsumowując pracę metodąprojektu zorganizowałam wystawę wszystkich materiałów i prac, na którą zaprosiliśmy rodziców, dziadków, dzieci i nauczycielkę z drugiej grupy Oddziału Przedszkolnego oraz panią dyrektor.

Wszyscy oglądali naszą piękną  „kolekcję zegarów”: zegary z kartonu, prace „Rozkład dnia” oraz „Uroki zimy”.

Odbyły się zawody – pokonywanie toru przeszkód (na czas) z pomocą rodziców i nauczyciela wychowania fizycznego.

Ogromne było zdziwienie rodziców, kiedy pożyczając nam zepsute zegarki – otrzymali je (oczywiście nie wszystkie) naprawione. Pan zegarmistrz zrobił nam prezent – zegarki, które nadawały się jeszcze do naprawy, naprawił nie biorąc zapłaty.

Czego się dzieci nauczyły?

Dzieci nauczyły się rozpoznawać różne rodzaje zegarów oraz dźwięki, jakie te zegary wydają. Poznały dawne sposoby odmierzania czasu. Nauczyły się odczytywać pełne godziny na zegarze, wymieniać kolejne dni tygodnia, nazwy miesięcy oraz pór roku. Poznały mechanizmy działania niektórych zegarów oraz zawód zegarmistrza. Dowiedziały się, gdzie i w jaki sposób można wyszukiwać informacje. Nauczyły się korzystania z kalendarzy oraz konstruowania własnych kalendarzy. Zdobyły umiejętność posługiwania się pojęciami: „dziś, wczoraj, przedwczoraj, jutro, pojutrze”. Nauczyły się planowania, podejmowania decyzji, dokonywania wyborów oraz współpracy w grupie.

Jakie wnioski nasunęły mi się podczas realizacji projektu „Zegary”?

Przekonałam się, że  metodą projektów  można pracować również z małymi dziećmi. Bardzo mocno angażują się one w zadania, które mają wykonać, „wciągając” w nie swoich najbliższych.  Dzięki metodzie projektów dzieci rozwijają:

  • twórcze myślenie,
  • umiejętność planowania  oraz  przydzielania zadań poszczególnym osobom w grupie przed wykonaniem pracy,
  • sprawności manualne
  • umiejętność redagowania wypowiedzi na podany temat,
  • umiejętność swobodnego wypowiadania się i wyrażania własnych opinii na podstawie ilustracji,
  • umiejętność uważnego słuchania tekstów literackich,
  • umiejętność współpracy,  podejmowania decyzji podczas pracy w grupie, umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji,
  • umiejętność oceniania pracy kolegów i swojej.

 

powrót