AKTUALNOŚCI

Współczesna biblioteka szkolna staje się miejscem, w którym uczniowie zdobywają doświadczenia edukacyjne wykraczające poza tradycyjne czytanie książek. To przestrzeń, w której łączą się różne formy aktywności: praca projektowa, edukacja cyfrowa, działania twórcze, analiza tekstów kultury, refleksja historyczna i współpraca w grupie. Na podstawie działań realizowanych w latach 2023 – 2026 w Zespole Szkół nr 4 im. Ziemi Podlaskiej w Bielsku Podlaskim zaprezentowano wybrane metody pracy nauczyciela bibliotekarza oraz ukazano bibliotekę jako środowisko sprzyjające aktywnemu uczeniu się i rozwijaniu kompetencji kluczowych.

1. Projekty edukacyjne jako doświadczenie kreatywne

• „Tablica cytatów” – rozwijanie refleksyjnego odbioru tekstu literackiego

 Podczas projektu każdy uczeń wybierał z książki zakupionej w ramach udziału w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa cytat, który uznał za szczególnie wartościowy lub inspirujący, zapisywał go na tablicy w sali lekcyjnej, a następnie prezentował jego znaczenie na forum klasy. Uczniowie wskazywali autora, tytuł książki oraz uzasadniali swój wybór, co sprzyjało rozwijaniu umiejętności interpretacji tekstu, selekcji informacji, formułowania wypowiedzi ustnej oraz świadomego odbioru literatury.

Projekt ten przekształcił przestrzeń biblioteki i klasy w miejsce dialogu o literaturze, a sama tablica stała się żywą mapą czytelniczych inspiracji.

• „Historie z Podlasia” – literatura jako impuls do twórczej ekspresji

Celem projektu „Historie z Podlasia” było połączenie czytelnictwa z edukacją regionalną i działaniami artystycznymi. Uczniowie, pracując w grupach, wybierali sytuacje opisane w książkach dotyczących Podlasia, a następnie tworzyli prace w formacie A3, wykorzystując dowolne techniki plastyczne. Najpiękniejsze prace zostały zaprezentowane na stronie internetowej szkoły, co dodatkowo wzmacniało motywację i poczucie sprawczości.

Projekt rozwijał kompetencje kulturowe, kreatywność, współpracę zespołową oraz umiejętność interpretowania tekstów kultury, a biblioteka pełniła rolę miejsca, w którym literatura stawała się punktem wyjścia do działań artystycznych i odkrywania lokalnej tożsamości.

• „I i II wojna światowa – tworzymy kalendarium wydarzeń” – edukacja historyczna w działaniu

Celem projektu było opracowanie w grupach kalendariów przedstawiających najważniejsze wydarzenia związane z przebiegiem obu wojen na ziemiach polskich. Praca z książkami zakupionymi w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa umożliwiła uczniom rozwijanie kompetencji związanych z wyszukiwaniem informacji, selekcją treści i analizą tekstów o charakterze historycznym. Najciekawsze kalendaria zostały wybrane przez nauczyciela bibliotekarza i opublikowane na stronie internetowej szkoły, dzięki czemu uczniowie mogli zaprezentować efekty swojej pracy szerszej społeczności.

Projekt ten pokazał, że biblioteka może być przestrzenią, w której historia staje się przedmiotem aktywnego odkrywania, a uczniowie – poprzez pracę projektową – rozwijają kompetencje informacyjne, umiejętność współpracy oraz zdolność syntetyzowania wiedzy.

2. Edukacja cyfrowa jako doświadczenie nowoczesności

• Dzień Bezpiecznego Internetu 2023 – technologia jako narzędzie uczenia się

W trakcie obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu 2023 uczniowie uczestniczyli w lekcjach online i stacjonarnych poświęconych zasadom bezpiecznego korzystania z sieci, a także wykonywali zadania związane z tym tematem wymagające twórczego wykorzystania narzędzi TIK. Powstawały chmury wyrazowe, memy edukacyjne oraz testy i quizy w aplikacji Kahoot!, które uczniowie zarówno tworzyli, jak i rozwiązywali.

Działania te rozwijały kreatywność, myślenie krytyczne, umiejętność selekcji informacji oraz świadomość cyfrową, a jednocześnie pokazywały, że biblioteka może być miejscem, w którym technologia staje się naturalnym elementem procesu uczenia się.

• Dzień Ochrony Danych Osobowych – biblioteka jako przestrzeń edukacji prawnej i cyfrowej

W ramach obchodów Dnia Ochrony Danych Osobowych, realizowanych podczas XIII edycji ogólnopolskiego programu edukacyjnego ,,Twoje dane – Twoja sprawa” przeprowadzono lekcje tematyczne dotyczące zasad ochrony danych osobowych, podczas których uczniowie dyskutowali o odpowiedzialnym korzystaniu z technologii cyfrowych.

Powstała również gazetka informacyjna z cyklu porad udostępnionych przez Urząd Ochrony Danych Osobowych „Warto wiedzieć…”, zawierająca praktyczne wskazówki dotyczące bezpiecznego przetwarzania danych.

Uczniowie angażowali się w działania twórcze: nagrywali i odsłuchiwali podcasty, rozwiązywali szarady, a także projektowali w formie plastycznej hasła promujące ochronę danych osobowych.

Na stronie internetowej szkoły znalazły się m.in. informacje o programie wraz z jego logiem oraz z poradnikiem RODO dla szkół udostępnionym przez Urząd Ochrony Danych Osobowych  i cyklem porad do pobrania obejmujących m.in. phishing, cookies, a także bezpieczeństwo urządzeń połączonych w sieci.

Biblioteka szkolna stała się przestrzenią łączącą edukację prawną, cyfrową i kreatywną. Była miejscem rozwijania kompetencji cyfrowych i obywatelskich, wspierając uczniów w świadomym i odpowiedzialnym funkcjonowaniu w świecie informacji.

3. Edukacja historyczna i obywatelska jako doświadczenie pamięci

W ramach ogólnopolskich akcji BohaterON w Twojej szkole 2025 oraz akcji Żonkile 2025 uczniowie uczestniczyli w różnorodnych działaniach, które umożliwiały im pogłębiony kontakt z historią oraz refleksję nad doświadczeniami świadków wydarzeń.

Podczas realizacji akcji BohaterON w Twojej szkole 2025 uczniowie m.in. obejrzeli  odcinek serii „Historia bez Cenzury” pt. „Nasze Dziewczyny – bohaterki Powstania Warszawskiego”, wykonali zadania zawarte  w scenariuszu udostępnionym w ramach  akcji oraz wraz z nauczycielem bibliotekarzem stworzyli girlandę z serc, na której zostały umieszczone imiona i nazwiska, pseudonimy, a także informacje o roli wybranych uczestniczek powstania wraz z ich zdjęciami.

Z kolei w ramach akcji Żonkile 2025 młodzież m.in. poznała biografie osób związanych z powstaniem w getcie warszawskim, tworzyła symboliczne żonkile oraz przygotowała wystawę plakatową inspirowaną materiałami Muzeum POLIN.

Oba działania stanowiły wartościowe doświadczenia edukacyjne, łączące pracę z tekstami kultury, analizę materiałów wizualnych i źródłowych oraz działania twórcze. Sprzyjały rozwijaniu kompetencji historycznych, kulturowych, interpretacyjnych i obywatelskich, a także budowały empatię, wrażliwość i zrozumienie znaczenia pamięci zbiorowej we współczesnym świecie.

4. Gra terenowa — doświadczenie uczenia się w ruchu

Gra terenowa „Śladem Juliusza Słowackiego”, zorganizowana w ramach udziału szkoły w  Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa, stanowiła przykład uczenia się poprzez działanie i ruch w przestrzeni szkolnej. Uczniowie wykonywali zadania problemowe oparte na treściach literackich, pracowali z fragmentami utworów poety, analizowali informacje biograficzne oraz współpracowali w zespołach, aby odnaleźć kolejne stacje gry.

Połączenie aktywności ruchowej z pracą z tekstem i zadaniami wymagającymi logicznego myślenia sprzyjało rozwijaniu kompetencji czytelniczych, umiejętności współpracy oraz kreatywnego rozwiązywania problemów. To działanie pokazało, że przestrzeń szkolna może stać się dynamicznym środowiskiem edukacyjnym, w którym uczniowie uczą się poprzez doświadczenie, eksplorację i wspólne działanie.

5. Metoda Jigsaw jako doświadczenie współpracy

W lekcji  bibliotecznej pt. „Bestsellery dla młodzieży metodą Jigsaw” uczniowie pracowali w grupach eksperckich, ucząc się odpowiedzialności za część materiału i współdzielenia wiedzy.  Zadaniem każdego ucznia było opanowanie określonego fragmentu wiedzy na temat książki wybranej spośród książek zakupionych w związku z udziałem szkoły w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa i przekazanie informacji innym uczniom w grupach eksperckich. Następnie nastąpił sprawdzian wiedzy opanowanej przez uczniów poprzez zadawanie pytań przez nauczycielkę.

Doświadczenie to wspierało rozwój umiejętności współdziałania, komunikowania się i świadomego porządkowania informacji.

6. Szarady o książkach jako doświadczenie myślenia problemowego

W ramach autorskich działań nauczyciela bibliotekarza zorganizowano „Dzień rozwiązywania szarad o książkach”, zrealizowany w związku z udziałem szkoły w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa. Wydarzenie to miało formę angażujących aktywności, podczas których uczniowie: rozwiązywali rebusy, krzyżówki i wykreślanki, odpowiadali na losowane pytania, uczestniczyli w quizach.

Była to forma uczenia się poprzez zabawę, która rozwijała logiczne myślenie, spostrzegawczość, umiejętność kojarzenia faktów oraz utrwalała wiedzę o książkach. Szarady stanowiły jednocześnie przykład zadań problemowych, wymagających analizy, interpretacji i samodzielnego dochodzenia do rozwiązania.

Działanie to pokazało, że biblioteka może być przestrzenią, w której uczniowie nie tylko czytają książki, ale również aktywnie pracują z tekstem, wykorzystując różnorodne formy aktywizujące. Szarady stały się atrakcyjnym sposobem na promowanie czytelnictwa oraz rozwijanie kompetencji kluczowych, takich jak myślenie krytyczne i współpraca.

7. Biblioteka jako przestrzeń poetyckich doświadczeń i kultury

Wydarzenie „Popołudnie z poezją”, zorganizowane w związku z udziałem szkoły w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa, stało się okazją do bezpośredniego kontaktu uczniów z kulturą literacką. Podczas lekcji bibliotecznej młodzież czytała wiersze wybitnych polskich poetów, słuchała interpretacji aktorskich oraz oglądała fragment nagrania wieczoru poetyckiego.

Tego typu doświadczenie sprzyjało rozwijaniu kompetencji interpretacyjnych, wrażliwości estetycznej oraz umiejętności odbioru tekstów kultury, a jednocześnie pokazało, że biblioteka szkolna i klasa może pełnić funkcję przestrzeni spotkania z literaturą.

------

Biblioteka szkolna w Zespole Szkół nr 4 im. Ziemi Podlaskiej w Bielsku Podlaskim pełni funkcję przestrzeni doświadczeń edukacyjnych, w której uczniowie:

• uczą się poprzez działanie,
• tworzą treści cyfrowe,
• współpracują,
• rozwijają kompetencje czytelnicze, społeczne i kulturowe,
• uczestniczą w projektach i akcjach ogólnopolskich,
• doświadczają kultury i historii.

Wszystkie działania prowadzone przez nauczyciela bibliotekarza są publikowane na szkolnym facebooku oraz na stronie internetowej szkoły.

Wioleta Korolczuk – nauczyciel bibliotekarz, 
Zespół Szkół nr 4 im. Ziemi Podlaskiej w Bielsku Podlaskim